Chorobowe dla właściciela ENK - ile płaci NAV i czy warto wykupić ubezpieczenie?

Dzień dobry, prowadzę ENK w branży budowlanej. Jeśli zachoruję i przez kilka tygodni nie będę mógł pracować, od którego dnia NAV wypłaci mi chorobowe i czy warto wykupić to  dodatkowe ubezpieczenie?

Choroba właściciela jednoosobowej firmy często oznacza natychmiastowy spadek przychodów. Warto więc wcześniej sprawdzić, od którego dnia przysługuje świadczenie, jak NAV obliczy jego wysokość i ile kosztuje rozszerzenie ochrony.

W tym artykule omawiamy zasady aktualne na 28 października 2026 r. Wyjaśniamy też, który wariant dobrowolnego ubezpieczenia pasuje do krótkich zwolnień, a który zabezpiecza przede wszystkim przed długotrwałą chorobą.

Ile NAV płaci właścicielowi ENK bez dodatkowego ubezpieczenia?

Właściciel ENK nie jest pracownikiem własnej firmy. Dla NAV jest co do zasady selvstendig næringsdrivende (osobą samozatrudnioną), dlatego obowiązują go inne zasady niż pracownika. Szerzej zasady wypłacania pieniędzy z jednoosobowej działalności omawiamy w artykule Wypłata pieniędzy z ENK - dlaczego właściciel nie może wypłacać sobie pensji?

Bez dobrowolnego ubezpieczenia NAV wypłaca chorobowe właścicielowi ENK od 17. dnia niezdolności do pracy. Pierwsze 16 dni kalendarzowych pozostaje bez świadczenia.

NAV wypłaca chorobowe za dni od poniedziałku do piątku, bez sobót i niedziel. Dzienną stawkę oblicza się przy użyciu przelicznika 1/260.

Zasada wypłaty 80% wynika z § 8-34 ustawy o ubezpieczeniach społecznych:

Til en selvstendig næringsdrivende ytes det sykepenger med 80 prosent av sykepengegrunnlaget, se §§ 8-10 og 8-35.

Co to oznacza w praktyce? Jeśli NAV ustali Twoją podstawę na 500 000 NOK rocznie, standardowe świadczenie wyniesie 80% tej kwoty, czyli roczny ekwiwalent 400 000 NOK brutto. Za pierwsze 16 dni nie otrzymasz jednak wypłaty.

Chorobowe zastępuje utracony dochód z działalności i podlega opodatkowaniu. Nie otrzymasz od niego feriepenger (świadczenia urlopowego).

Kto spełnia warunki otrzymania chorobowego?

Aby otrzymać świadczenie, musisz spełnić podstawowe warunki:

• należeć do norweskiego systemu ubezpieczeń społecznych albo być obywatelem UE/EOG pracującym w Norwegii,
• zasadniczo pracować przez co najmniej 4 tygodnie bezpośrednio przed zachorowaniem,
• mieć roczną podstawę chorobowego wynoszącą co najmniej 0,5 G, czyli 68 274,50 NOK w 2026 r.,
• być niezdolnym do pracy w co najmniej 20%,
• tracić z powodu choroby lub urazu dochód uwzględniany przy naliczaniu praw emerytalnych,
• posiadać zwolnienie wystawione przez uprawnionego lekarza lub innego uprawnionego specjalistę.

Osoba po ukończeniu 70 lat nie ma prawa do chorobowego. Między 67. a 70. rokiem życia świadczenie jest ograniczone do 60 dni, a podstawa musi przekraczać 2 G, czyli 273 098 NOK w 2026 r.

Od kiedy liczy się pierwsze 16 dni?

Okres 16 dni zaczyna biec najwcześniej od dnia, w którym:

• zgłosisz NAV, że nie możesz pracować, albo
• zgłosisz się do lekarza z powodu niezdolności do pracy.

Nie czekaj z wizytą lub zgłoszeniem do 17. dnia. NAV nie musi zaliczyć wcześniejszego okresu wstecz. Także przy ubezpieczeniu obejmującym wypłatę od pierwszego dnia potrzebujesz zwolnienia lekarskiego.

Jak NAV ustala podstawę chorobowego?

NAV bierze pod uwagę dochód z działalności, a nie obrót firmy. Nie liczą się również prywatne przelewy, które wykonujesz z rachunku ENK na własne konto.

Podstawową zasadą jest średnia dochodu z działalności uwzględnianego do praw emerytalnych z trzech ostatnich lat, za które wydano rozliczenia podatkowe. Maksymalna podstawa wynosi 6 G, czyli 819 294 NOK w 2026 r. Dochód ponad ten limit nie zwiększa świadczenia.

Nowa firma lub trwała zmiana dochodów

NAV ustala podstawę indywidualnie, jeżeli:

• prowadzisz działalność krócej niż trzy lata albo
• w firmie lub Twojej sytuacji zawodowej zaszła trwała zmiana powodująca różnicę przekraczającą 25% względem standardowego wyliczenia.

W takiej sytuacji trzeba wiarygodnie wykazać aktualny lub przewidywany dochód. Przydatne są między innymi:

• aktualny rachunek wyników pokazujący przychody, koszty i dochód netto,
• firmowa część ostatniego zeznania podatkowego,
• budżet na bieżący lub następny rok,
• podpisane kontrakty i umowy z klientami,
• dokumentacja podstawy wpłacanych zaliczek na podatek.

Zaliczki na podatek nie są ostatecznym podatkiem. Ostateczna kwota wynika dopiero z rocznego rozliczenia. Zasady wpłacania zaliczek opisujemy w artykule Co to jest forskuddsskatt i jak płaci się zaliczki na podatek w ENK?

Ważne jest również rozróżnienie podstawy składki ubezpieczeniowej i podstawy późniejszego chorobowego. Nie muszą być identyczne. W chwili zachorowania NAV ponownie ocenia dochód i może ustalić inną podstawę świadczenia niż ta, od której wcześniej naliczał składkę.

Ile kosztuje dobrowolne ubezpieczenie NAV?

W 2026 r. właściciel ENK może wybrać jeden z trzech wariantów dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego NAV. Składkę nalicza się maksymalnie od podstawy równej 6 G.

Jeżeli spotkasz stawki 3,1%, 1,4% i 7,5%, są to wartości obowiązujące przed 1 stycznia 2026 r. Aktualne stawki wynoszą odpowiednio 2,9%, 1,24% i 6,1%.

Przykładowe roczne składki wyglądają następująco:

Składkę możesz odliczyć w rocznym zeznaniu podatkowym. Ostateczny koszt po uwzględnieniu podatku zależy od Twojej indywidualnej sytuacji.

Ubezpieczenie jest przypisane od dnia otrzymania wniosku przez NAV, jeśli urząd przyzna ochronę. Prawo do rozszerzonego świadczenia powstaje jednak zasadniczo po 4 tygodniach okresu kwalifikacyjnego. Jeśli zachorujesz wcześniej, możesz mieć wyłącznie standardowe prawo do 80% od 17. dnia.

Okresu kwalifikacyjnego nie stosuje się, jeżeli złożysz wniosek w ciągu 16 dni kalendarzowych od utraty wcześniejszej ochrony jako pracownik, osoba bezrobotna albo ubezpieczony freelancer.

Czy dobrowolne ubezpieczenie się opłaca?

Opłacalność zależy przede wszystkim od długości potencjalnego zwolnienia, Twoich oszczędności i tego, czy gospodarstwo domowe ma inne źródła dochodu.

Punkty równowagi są uproszczone. Zakładają pełną niezdolność do pracy i nie uwzględniają podatku, częściowego zwolnienia, układu weekendów ani różnicy między podstawą składki a ostateczną podstawą chorobowego.

W praktyce wariant 80% od pierwszego dnia często daje najbardziej bezpośrednią ochronę płynności. Usuwa okres, w którym bez ubezpieczenia nie otrzymałbyś nic, a jego składka jest wyraźnie niższa niż przy ochronie 100% od pierwszego dnia.

Wariant 100% od 17. dnia jest najtańszy. Pasuje przede wszystkim wtedy, gdy możesz samodzielnie pokryć pierwsze 16 dni, ale długotrwały spadek dochodów byłby dla Ciebie poważnym problemem.

Wariant 100% od pierwszego dnia zapewnia najszerszą ochronę, lecz przy podstawie 500 000 NOK kosztuje 30 500 NOK rocznie przed uwzględnieniem odliczenia podatkowego. Warto go rozważyć przy wysokich ratach, braku dochodu partnera i ograniczonej możliwości wykonywania pracy częściowo.

Ubezpieczenie NAV rekompensuje utratę Twojego osobistego dochodu. Nie pokrywa automatycznie:

• czynszu za lokal,
• leasingu i rat firmowych,
• wynagrodzeń pracowników,
• kosztu osoby zastępującej Cię w firmie,
• wartości utraconych kontraktów.

Przed wyborem wariantu porównaj składkę z oszczędnościami wystarczającymi na co najmniej 2-3 tygodnie, ryzykiem urazów w Twojej branży, możliwością pracy częściowej oraz innymi dochodami gospodarstwa domowego.

Jak wykupić ubezpieczenie?

Wniosek składa się przez formularz NAV Søknad fra selvstendig næringsdrivende/frilansere om opptak/endring i forsikring for tillegg til sykepenger.

Rok ubezpieczeniowy trwa od 1 stycznia do 31 grudnia. NAV wysyła faktury dwa razy w roku, a składkę płacisz z góry. Półrocznej należności nie można rozłożyć na mniejsze raty ani odroczyć.

FAQ - najczęściej zadawane pytania

Podsumowanie

• Bez dodatkowego ubezpieczenia właściciel ENK otrzymuje z NAV 80% podstawy od 17. dnia choroby, maksymalnie od 819 294 NOK w 2026 r.
• Ubezpieczenie kosztuje 2,9% za 80% od pierwszego dnia, 1,24% za 100% od 17. dnia albo 6,1% za 100% od pierwszego dnia.
• Wariant 80% od pierwszego dnia chroni głównie przed krótką utratą dochodu, a wariant 100% od 17. dnia zabezpiecza przede wszystkim przy dłuższej chorobie.
• Ubezpieczenie zastępuje osobisty dochód właściciela, ale nie finansuje stałych kosztów ENK ani utraconych kontraktów.

Jeśli potrzebujesz pomocy w wyborze chorobowego i ubezpieczenia, zadzwoń do nas: +47 21 38 38 21. Pomagamy Polakom w Norwegii uporządkować sprawy firmowe i świadczeniowe.

Autor artykułu: Marcin - marcin@efirma.no