Kto płaci za chorobowe pracownika - pracodawca czy NAV?
Kto płaci za chorobowe pracownika - pracodawca czy NAV?
Mam małą firmę budowlaną w Bergen i pracownik przysłał sykmelding na 3 tygodnie. Boję się, że źle wypłacę pensję za chorobowe :( Czy mam płacić wszystko sam, czy NAV przejmie wypłatę?
Choroba pracownika w Norwegii szybko staje się sprawą kadrową, płacową i księgową jednocześnie. Musisz wiedzieć, za które dni odpowiada firma, kiedy wchodzi NAV i co trzeba wysłać, żeby wypłata albo refundacja ruszyła prawidłowo.
W tym artykule wyjaśniamy, jak działa norweskie chorobowe pracownika, czyli sykepenger (świadczenie zastępujące pensję w czasie choroby), co oznacza okres arbeidsgiverperioden (okres odpowiedzialności pracodawcy) i jak wygląda praktyczna procedura po stronie pracodawcy.
Podział odpowiedzialności między pracodawcę i NAV
W standardowej sytuacji koszt chorobowego jest podzielony w czasie. Pracodawca płaci za pierwsze maksymalnie 16 dni kalendarzowych choroby pracownika. Ten okres nazywa się arbeidsgiverperioden. Po jego zakończeniu sprawę przejmuje NAV, jeśli pracownik spełnia warunki do dalszego chorobowego.
| Okres choroby | Kto wypłaca | Co musi zrobić pracodawca | Ważne ograniczenie |
|---|---|---|---|
| Dni 1-16 | Pracodawca | Wypłacić sykepenger za planowane dni pracy, jeśli pracownik ma prawo do chorobowego od pracodawcy | Pracownik musi co do zasady mieć 4 tygodnie zatrudnienia u tego pracodawcy |
| Po dniu 16 | NAV albo pracodawca z refundacją | Wysłać inntektsmelding (informację o dochodzie dla NAV) | NAV pokrywa świadczenie maksymalnie do 6G, czyli 819 294 NOK w 2026 r. |
| Po dniu 16, gdy firma jest forskutterer (wypłaca pieniądze z góry) | Pracodawca płaci dalej, NAV refunduje | Wskazać w inntektsmeldingu, że refundacja ma trafić do pracodawcy | Refundacja nie obejmuje dochodu ponad limit 6G |
Pracodawca płaci za zaplanowane dni pracy, które wypadają w pierwszych 16 dniach kalendarzowych choroby. To ważne przy pracownikach godzinowych, turnusowych i na część etatu. Jeśli pracownik miał wolne według grafiku, ten dzień nie daje wypłaty chorobowego od pracodawcy.
Jeżeli dopiero zatrudniasz osoby w Norwegii, podstawowe obowiązki pracodawcy omawiamy szerzej w artykule o tym, jak zatrudnić pierwszego pracownika w Norwegii krok po kroku.
Kiedy pracodawca płaci pierwsze 16 dni
Pracodawca płaci chorobowe w arbeidsgiverperioden, gdy pracownik ma prawo do sykepenger od pracodawcy. Podstawowy warunek to co najmniej 4 tygodnie pracy u danego pracodawcy. Okres liczy się od dnia zatrudnienia, czyli od daty, od której pracownik zaczął otrzymywać pensję.
Do tego okresu wlicza się legalna nieobecność, np. urlop, choroba, permisjon (urlop lub zwolnienie od pracy), permittering (czasowe zwolnienie z obowiązku pracy) albo avspasering (odbiór nadgodzin), jeżeli pracownik najpierw przepracował co najmniej 1 dzień.
Jeżeli pracownik był na 100% permisjon albo permittering dłużej niż 14 dni, po powrocie powstaje nowy 4-tygodniowy okres nabywania prawa do sykepenger od pracodawcy.
Egenmelding i sykmelding
Choroba może być zgłoszona przez egenmelding (własne zgłoszenie choroby bez zwolnienia lekarskiego) albo przez sykmelding (zwolnienie lekarskie).
| Dokument lub zgłoszenie | Kiedy działa | Minimalne ustawowe zasady | Co oznacza dla pracodawcy |
|---|---|---|---|
| Egenmelding | Tylko w arbeidsgiverperioden | Po 2 miesiącach pracy, do 3 dni kalendarzowych jednorazowo i do 4 razy w roku | Pracownik sam zgłasza chorobę bez lekarza |
| Sykmelding | Przy dłuższej chorobie albo gdy wymagana jest dokumentacja lekarska | Wystawia lekarz lub inna uprawniona osoba | Pracodawca rozlicza chorobę według danych ze zwolnienia |
Firma może mieć szerszy system egenmelding, np. pozwalający używać własnego zgłoszenia przez całą arbeidsgiverperioden. Jeżeli takiej rozszerzonej ordning nie ma, stosuje się minimalne zasady ustawowe.
Gdy pracownik nie ma 4 tygodni zatrudnienia
Jeżeli pracownik zachoruje przed upływem 4 tygodni zatrudnienia, pracodawca nie płaci pierwszych 16 dni. Pracownik składa wniosek o sykepenger do NAV od pierwszego dnia choroby, a pracodawca wysyła inntektsmelding z informacją, że pracownik nie spełnia warunku 4 tygodni.
To rozróżnienie ma znaczenie kosztowe. Chorobowe pracownika wpływa na realny koszt zatrudnienia, podobnie jak pensja, arbeidsgiveravgift (składka pracodawcy) i feriepenger. Szersze wyliczenie kosztów znajdziesz w artykule ile naprawdę kosztuje pracownik w Norwegii.
Kiedy NAV przejmuje wypłatę chorobowego
NAV przejmuje sprawę po zakończeniu arbeidsgiverperioden, czyli po pierwszych maksymalnie 16 dniach kalendarzowych choroby. Żeby NAV mógł rozpatrzyć wypłatę, pracodawca musi wysłać inntektsmelding (formularz z informacją o dochodzie i o tym, kto ma otrzymać wypłatę lub refundację).
Po dniu 16 działają dwa modele:
| Model po arbeidsgiverperioden | Jak wygląda wypłata | Dla kogo jest przelew z NAV | Co wpisuje pracodawca w inntektsmeldingu |
|---|---|---|---|
| NAV wypłaca pracownikowi | Pracodawca kończy wypłatę po dniu 16 | Pracownik | Że NAV ma wypłacać bezpośrednio pracownikowi |
| Pracodawca forskutterer | Firma nadal wypłaca pracownikowi chorobowe | Pracodawca jako refundacja | Że firma żąda refundacji za wypłacone sykepenger |
Forskuttering oznacza, że firma wypłaca pracownikowi pieniądze z góry, a potem odzyskuje je z NAV. To rozwiązanie porządkuje wypłatę dla pracownika, ale wymaga pilnowania refundacji i prawidłowego raportowania w płacach.
Inntektsmelding trzeba wysłać jak najszybciej po zakończeniu arbeidsgiverperioden i po tym, jak pracownik złoży wniosek o sykepenger. Jeżeli pracownik wróci do pracy i później znowu zachoruje, zwykle potrzebny jest nowy inntektsmelding. Przy jednym ciągłym okresie choroby nie wysyła się nowego inntektsmeldingu do każdej kolejnej sykmelding.
Kwoty, limity i refundacja w 2026 r.
W 2026 r. podstawowa kwota grunnbeløpet (G) od 1 maja 2026 r. wynosi 136 549 NOK. Limit 6G wynosi więc 819 294 NOK. NAV pokrywa sykepenger tylko do tego limitu. Jeżeli pracownik zarabia więcej, NAV nie refunduje części dochodu ponad 6G.
| Parametr w 2026 r. | Kwota lub termin | Znaczenie praktyczne |
|---|---|---|
| 1G od 1 maja 2026 r. | 136 549 NOK | Podstawowa kwota w systemie świadczeń |
| 6G | 819 294 NOK | Maksymalna roczna podstawa sykepenger pokrywana przez NAV |
| 0,5G | 68 274,50 NOK | Minimalny roczny dochód dla prawa do sykepenger z NAV, co do zasady nie dotyczy arbeidsgiverperioden |
| Maksymalny okres sykepenger dla osób poniżej 67 lat | 52 tygodnie | Po wykorzystaniu limitu trzeba wypracować nowe prawo |
| Termin wniosku pracownika i roszczenia refundacyjnego pracodawcy | 3 miesiące | Spóźnienie może spowodować utratę wypłaty lub refundacji za starszy okres |
Podstawę chorobowego w arbeidsgiverperioden pracodawca ustala zwykle na podstawie średniego dochodu zgłoszonego do a-ordningen za 3 ostatnie pełne miesiące kalendarzowe przed chorobą. Do podstawy wchodzą składniki wynagrodzenia, które znikają z powodu choroby, np. stała pensja, stawka godzinowa, prowizja, akord i typowe dodatki za pracę w niekorzystnych godzinach. Feriepenger jest poza aktualną miesięczną podstawą chorobowego.
Jeżeli firma otrzyma refundację sykepenger z NAV, trzeba prawidłowo ująć ją w płacach i w a-meldingu. Refundacja może zmniejszyć podstawę arbeidsgiveravgift w miesiącu, w którym firma otrzymała pieniądze z NAV. Sam a-melding omawiamy osobno w artykule co to jest a-melding i kiedy trzeba go wysyłać.
Wyjątki i szczególne sytuacje
Standardowy podział 16 dni pracodawca i dalszy okres NAV ma kilka ważnych wyjątków. W praktyce najczęściej dotyczą one przewlekłej choroby, choroby związanej z ciążą, małych firm i właściciela AS zatrudnionego we własnej spółce.
| Sytuacja | Kto płaci na początku | Co dzieje się dalej | Najważniejszy warunek |
|---|---|---|---|
| Przewlekła lub długotrwała choroba pracownika | Pracodawca wypłaca w arbeidsgiverperioden | NAV może przyznać refundację za pierwsze 16 dni | Częste absencje, w praktyce oceniane indywidualnie, często przy ok. 35 dniach choroby rocznie |
| Choroba związana z ciążą | Pracodawca wypłaca w arbeidsgiverperioden | NAV może refundować pierwsze 16 dni | Dokumentacja medyczna i brak możliwości dostosowania pracy |
| Mała firma z ubezpieczeniem w NAV | Pracodawca wypłaca, potem żąda refundacji | NAV refunduje według zasad ubezpieczenia | Łączne wynagrodzenia firmy do 40G, czyli 5 461 960 NOK w 2026 r. |
| ENK bez pracownika | Nie ma pracodawcy dla samego właściciela | Właściciel działa jako selvstendig næringsdrivende | Standardowo 80% podstawy od 17. dnia choroby |
| Właściciel AS jako pracownik | AS płaci jako pracodawca | Po 16 dniach możliwe sykepenger z NAV | Właściciel musi faktycznie pobierać pensję i być raportowany jako pracownik |
Osoba prowadząca ENK nie jest własnym pracownikiem. Dlatego nie stosuje wobec siebie obowiązku pracodawcy za pierwsze 16 dni. W ENK działają zasady dla selvstendig næringsdrivende (osoby samozatrudnionej), a standardowe świadczenie wynosi 80% podstawy od 17. dnia choroby. Ten temat omówimy szerzej w osobnym artykule.
W AS sytuacja wygląda inaczej. Jeżeli właściciel spółki pobiera pensję, jest zgłoszony jako pracownik, firma raportuje wynagrodzenie przez a-melding i płaci arbeidsgiveravgift, AS działa jako pracodawca. Sam fakt posiadania udziałów albo bycia członkiem zarządu nie daje prawa do sykepenger pracowniczych.
Przy powtarzających się chorobach trzeba pilnować liczenia nowej arbeidsgiverperioden. Jeżeli między okresami choroby minęło mniej niż 16 dni kalendarzowych, kolejna choroba zwykle wchodzi do tej samej arbeidsgiverperioden. Nowy pełny okres 16 dni powstaje dopiero po faktycznym powrocie do pracy i co najmniej 16 dniach kalendarzowych przerwy.
FAQ - najczęściej zadawane pytania
Podsumowanie
- Pracodawca płaci chorobowe za pierwsze maksymalnie 16 dni kalendarzowych choroby pracownika, czyli za arbeidsgiverperioden, jeśli pracownik spełnia warunki.
- Po 16 dniach wypłatę przejmuje NAV albo pracodawca wypłaca dalej i żąda refundacji z NAV przez inntektsmelding.
- W 2026 r. NAV pokrywa sykepenger maksymalnie do 6G = 819 294 NOK, a roszczenie refundacyjne trzeba pilnować w terminie 3 miesięcy.
- ENK i AS działają inaczej - właściciel ENK jest samozatrudniony, a właściciel AS może mieć prawa pracownika tylko przy realnej pensji i prawidłowym raportowaniu.
Jeśli potrzebujesz pomocy w rozliczaniu chorobowego pracownika, zadzwoń do nas: +47 21 38 38 21. Pomagamy pracodawcom w Norwegii uporządkować płace, refundacje i obowiązki wobec NAV.
Autor artykułu: Marcin - marcin@efirma.no